Đấu thầu; Đấu thầu qua mạng; Hỗ trợ đấu thầu; Đào tạo; Bồi dưỡng; Ôn Thi
Sai lệch giữa bảng khối lượng mời thầu và hồ sơ thiết kế đang gây ra nhiều khó khăn trong quá trình tổ chức lựa chọn nhà thầu. Không chỉ ảnh hưởng đến việc lập giá dự thầu, tình trạng này còn tiềm ẩn nguy cơ phát sinh kiến nghị, tranh chấp, thậm chí phải hủy thầu.

Thực tế tại một số gói thầu xây lắp cho thấy tình trạng không thống nhất giữa bảng khối lượng trong hồ sơ mời thầu (HSMT) và bản vẽ thiết kế vẫn diễn ra.
Tại Gói thầu số 1 thuộc Dự án thành phần 2 Khu tái định cư số 1 Nga My (Thái Nguyên), nhà thầu phát hiện nhiều điểm chênh lệch về khối lượng giữa HSMT và hồ sơ thiết kế. Đáng chú ý, khối lượng đất đắp tại hai mục trong bảng khối lượng có sự chênh lệch tới 100 lần so với bản vẽ. Sau khi tiếp nhận đề nghị làm rõ, chủ đầu tư đã rà soát và điều chỉnh một số nội dung trước thời điểm đóng thầu.
Tương tự, tại gói thầu sửa chữa đường ga Yên Bái, nhà thầu cũng phát hiện nhiều hạng mục không thống nhất giữa bảng khối lượng mời thầu và bản vẽ thiết kế như tường kè, tháo dỡ ray, lắp đặt tà vẹt, bê tông, đá dăm và hố ga. Chủ đầu tư sau đó đã điều chỉnh các nội dung liên quan.
Đáng chú ý, tại Gói thầu số 06 thuộc Dự án Cải tạo, chỉnh trang nghĩa trang nhân dân tổ dân phố Tràng (Ninh Bình), chủ đầu tư đã phải hủy thông báo mời thầu để rà soát, điều chỉnh những nội dung chưa thống nhất giữa yêu cầu kỹ thuật và hồ sơ thiết kế.
Một tình huống phức tạp hơn xảy ra tại gói thầu cải tạo, nâng cấp đường trục Đoan Bái (Bắc Ninh). Sau khi đóng thầu, nhà thầu kiến nghị HSMT thiếu khối lượng cấp phối đá dăm loại II so với bản vẽ thiết kế. Chủ đầu tư xác nhận có sự không thống nhất nhưng không thực hiện sửa đổi HSMT sau thời điểm đóng thầu, đồng thời yêu cầu tổ chuyên gia rà soát, đánh giá theo đúng quy định.
Theo các chuyên gia đấu thầu, hồ sơ thiết kế là căn cứ quan trọng để xác định quy mô, kết cấu công trình, đo bóc khối lượng và lập dự toán. Vì vậy, sự thiếu thống nhất giữa hồ sơ thiết kế và bảng khối lượng mời thầu có thể dẫn đến nhiều hệ lụy:
Ảnh hưởng tiến độ dự án: Việc phải làm rõ, sửa đổi HSMT hoặc hủy thầu có thể khiến quá trình lựa chọn nhà thầu kéo dài.
Để hạn chế những rủi ro trên, chủ đầu tư và đơn vị tư vấn cần kiểm tra kỹ tính thống nhất giữa bảng khối lượng, bản vẽ thiết kế, dự toán và yêu cầu kỹ thuật trước khi phát hành HSMT.
Trong khi đó, nhà thầu cần chủ động nghiên cứu, đối chiếu các tài liệu, đặc biệt là bản vẽ thiết kế và bảng tiên lượng mời thầu. Khi phát hiện nội dung chưa thống nhất, cần kịp thời gửi yêu cầu làm rõ để chủ đầu tư xem xét, xử lý trước thời điểm đóng thầu.
Đặc biệt, khi sai lệch được phát hiện sau thời điểm đóng thầu, việc xử lý cần tuân thủ chặt chẽ quy định pháp luật, bảo đảm không tự ý thay đổi HSMT hoặc HSDT đã nộp trái quy định.
Sai lệch khối lượng mời thầu là vấn đề có thể ảnh hưởng trực tiếp đến tính cạnh tranh, công bằng và hiệu quả kinh tế của gói thầu. Vì vậy, việc kiểm tra, đối chiếu và hoàn thiện HSMT ngay từ khâu chuẩn bị có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.
Đối với các chủ đầu tư, tư vấn đấu thầu và nhà thầu, việc nâng cao năng lực chuyên môn, chủ động rà soát hồ sơ và cập nhật quy định pháp luật là yếu tố cần thiết để hạn chế rủi ro, bảo đảm hoạt động đấu thầu được thực hiện minh bạch và hiệu quả.